Emekli Maaşım Düşük — Bulgaristan'a Başka Yol: Ticari Temsilcilik (TRO)

Kısa cevap: Emekli maaşınız Bulgaristan'ın asgari emekli aylığı eşiğini (2026'nın ikinci yarısında 347,51 €) karşılamıyorsa ama aktif olarak yürüttüğünüz bir şirketiniz varsa, o şirketin Bulgaristan'da bir Ticari Temsilcilik Ofisi (Trade Representative Office / TRO) açması üzerinden ikamet izni alabilirsiniz. Bu yol emekliliğe değil, şirketinizin gerçek ticari faaliyetine dayanır — ve Haziran 2025'te yürürlüğe giren mevzuat değişikliğiyle kurallar belirgin şekilde sıkılaştı: artık iki yıl üst üste tutturulması gereken bir ciro eşiği var.

Bu yazıda TRO'nun 2026 itibarıyla güncel şartlarını, hangi kuralın ne zaman geldiğini (çünkü internetteki listelerin bir kısmı 2025 öncesi ile sonrasını karıştırıyor), kimin için gerçekten uygun olduğunu ve emekli vizesiyle maliyet/uygunluk karşılaştırmasını anlatıyoruz.

Son güncelleme: Eylül 2026 — Resmî Gazete (ДВ) 52/2025 değişiklikleri ve 1 Ocak 2026 Euro geçişi işlendi.

TRO tam olarak nedir ve hangi maddeye dayanır?

Ticari Temsilcilik Ofisi, yurt dışında (Türkiye, Körfez ülkeleri, AB — nerede olursa olsun) kurulu ve fiilen faaliyet gösteren bir şirketin, Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası'na (БТПП/BCCI) kayıt yaptırarak Bulgaristan'da temsilcilik bürosu açmasıdır. Bu ofisi yönetmek üzere atanan temsilciye ve ailesine ikamet izni verilir.

Hukuki dayanak, Yabancılar Kanunu'nun (ЗЧРБ) 24. maddesi 1. fıkrası 6. bendidir. Maddenin İngilizce resmî çevirisi, hak sahibini "Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası tarafından tescil edilmiş bir ticari temsilcilik ofisi bulunan yabancı şirketin temsilcileri" olarak tanımlıyor ve tescil için şirketin tescilden önceki iki yıl boyunca faal bir işletme (going concern) olduğunu ve vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığını belgelemesini şart koşuyor. Yani "2 yıllık aktif faaliyet" şartı 2025'in getirdiği bir yenilik değil — kanunda zaten vardı. 2025'te eklenen, bunun üzerine gelen sayısal ciro eşiğidir.

Belge tarafında ise uygulama yönetmeliğinin (ППЗЧРБ) 19. maddesi, dosyaya BTPP'den alınmış güncel tescil belgesi eklenmesini ve bu belgenin sunulmasından en fazla bir ay önce düzenlenmiş olmasını istiyor. Yani belgenin tazeliği başlı başına bir ret sebebi olabilir.

Kritik nokta şu: şirketin kağıt üzerinde değil, gerçekten faal ve gelir üreten bir işletme olması gerekiyor. Emeklilik geliriniz olmasa bile bu yola girebilirsiniz; ama "üzerimde duran ama işlemeyen" bir şirketle giremezsiniz.

Haziran 2025'te neler değişti?

Bulgaristan, Resmî Gazete (Държавен вестник) No. 52/2025 ile Yabancılar Kanunu'nu kapsamlı biçimde değiştirdi. Değişiklik paketi AB direktifleriyle uyumu hedefliyordu ve mevsimlik işçi, Mavi Kart, dijital göçebe gibi başka kategorileri de kapsıyordu; TRO tarafındaki etkileri şöyle:

2026 itibarıyla yürürlükteki uygulamada ayrıca şunlar aranıyor: ana şirketin kendi ülkesinde tam vergi uyumlu olduğunun BTPP tarafından doğrulanması, düzenlenmesinin üzerinden 6 aydan fazla geçmemiş bir faaliyet/iyi hal belgesi (geçerlilik süresi de 6 ay), şirket tescilinde değişiklik olursa 30 gün, temsilcilikte değişiklik olursa 7 gün içinde bildirim.

Bu değişiklikler, TRO'yu "kağıt şirketle ikamet" aracı olmaktan çıkarıp gerçekten ticaret yapan işletmelere özgü bir kanala dönüştürdü. (Mevcut TRO'lara uyum için tanınan geçiş süresi kaynaklarda kanunun yürürlüğünden itibaren iki yıl olarak geçiyor; birebir madde metnine ulaşamadığımız için teyit gerek.)

Sanal ofis meselesi: Kanun metni "sanal ofis yasak" diye açık bir ibare içermiyor; yazdığı şey, yenilemede gerçek faaliyet ve ofisin fiilen var olduğunun kanıtlanması. Uygulamada bu, posta kutusu tipi sanal ofislerin yenileme aşamasını geçememesi anlamına geliyor — dolayısıyla pratik sonuç "fiziksel ofis şart" ile aynı, ama gerekçesi bir yasak değil, ispat yüküdür.

Kimin için gerçekten uygun, kimin için değil?

TRO, herkesin başvurabileceği bir "emekli vizesi yedeği" değil. Uygunluk şu iki soruya bağlı:

• Aktif, en az 2 yıllık ve her iki yılda da 51.130 €+ ciro yapan bir şirketiniz var mı? Varsa TRO gerçek bir seçenek.
• Emekli olduktan sonra şirketten tamamen çekildiyseniz veya şirket artık fiilen çalışmıyorsa TRO şartlarını karşılayamazsınız — ciro, vergi uyumu ve faaliyet devamlılığı şart.

Emekliliğin hemen ardından işlemeyen bir şirketle TRO açmaya çalışmak, yenileme denetiminde büyük risk taşır. Bu profildeyseniz önce emekli vizesinin gerçek eşiklerini yeniden hesaplamak, sonra alternatiflere bakmak daha doğru bir sıralamadır.

Ana şirketin nerede kurulu olduğu önemli değil — Türkiye, BAE, Suudi Arabistan, herhangi bir AB ülkesi fark etmez; gereken, şirket belgelerinin apostil onaylı olması ve Bulgarcaya yeminli tercüme edilmesidir.

TRO başvurusunda adım adım süreç

1. Mali tabloların hazırlanması: Şirketinizin son 2 mali yılına ait cirosunun her iki yılda da 51.130 € eşiğini karşıladığını gösteren onaylı mali tablolar/bilançolar derlenir; vergi borcu bulunmadığına dair belge eklenir.
2. Apostil ve tercüme: Ticaret sicil kaydı, faaliyet/iyi hal belgesi ve mali tablolar apostil onayından geçirilip yeminli tercümanla Bulgarcaya çevrilir. Faaliyet belgesinin 6 aylık tazelik penceresine dikkat edin.
3. Fiziksel ofis: Bulgaristan'da somut bir ofis kiralanır; kira sözleşmesi hem tescil hem de yenileme dosyasının belkemiğidir.
4. BTPP/BCCI tescili: Temsilcilik Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası'na kaydettirilir; Oda şartların sağlandığını doğrulayan belgeyi düzenler.
5. Type D vize başvurusu: Tescil sonrası temsilci (ve varsa ikinci temsilci) için Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı'nın uzun süreli vize kategorisi olan Type D üzerinden başvuru yapılır. Konsolosluk değerlendirmesi genelde ~30 iş günü sürer, yoğun dönemlerde uzayabilir.
6. İkamet izni ve kart: Bulgaristan'a girişten sonra 5 gün içinde adres kaydı yapılır, ardından ikamet izni başvurusu tamamlanır ve fiziksel kart basılır.
7. Yıllık yenileme denetimi: ППЗЧРБ md. 14(2) uyarınca yenileme başvurusu, mevcut iznin bitiminden en geç 14 gün önce yapılmalı; idare de kural olarak 14 gün içinde karar verir. Yenilemede hem ofisin fiilen kullanıldığı hem ciro şartının korunduğu ayrı ayrı kontrol edilir.

Vize dosyasında ayrıca asgari 30.000 Euro teminatlı sağlık sigortası, barınma kanıtı ve adli sicil belgesi de standart şarttır — bunlar emekli dosyasıyla ortak kalemlerdir.

Euro ve tam Schengen üyeliği TRO sahiplerini nasıl etkiliyor?

Bulgaristan'ın 1 Ocak 2026'da Euro bölgesine katılması — sabit kur 1 EUR = 1,95583 BGN, tek para birimine geçiş 1 Şubat 2026 — sınır ötesi ticaret yapan bir şirket için döviz çevrim riskini ve muhasebe karmaşıklığını azaltıyor: AB içi faturalama ve tahsilat tek para birimi üzerinden yürüyor. 1 Ocak 2025'ten beri tam Schengen üyesi olması ise merkez şirket ile Bulgaristan ofisi arasında personel ve mal hareketliliğindeki sınır sürtünmesini ortadan kaldırdı.

Dikkat edilmesi gereken pratik nokta şu: ciro eşiği hâlâ 100.000 BGN olarak yazılı ve Euro karşılığı sabit kurla 51.130 € ediyor. Euro'ya geçiş bu eşiği değiştirmedi; sadece hesabınızı sadeleştirdi.

Bir başka pratik sonuç: TRO ikameti Bulgaristan'da fiilî varlık gerektirdiği için, yılda 183 günü aşan kalışlarda vergi mukimliğiniz Bulgaristan'a kayabilir. Şirketiniz Türkiye'de ise bu ciddi bir planlama başlığıdır; 183 gün kuralı ve vergi mukimliği yazımızda eşiğin nasıl işlediğini anlattık. Aynı şekilde eşinizin Bulgaristan'da çalışıp çalışamayacağı ayrı bir sorudur; oturum sahiplerinin eşlerinin çalışma izni durumunu ülke ülke derledik.

TRO size uymuyorsa: diğer seçenekler

Ne emekliliğiniz asgari eşiği karşılıyor ne de TRO şartlarını sağlayacak aktif/yeterli cirolu bir şirketiniz varsa, elinizde hâlâ birkaç rota var:

• Dijital göçebe ikameti: Bulgaristan hükümeti 10 Aralık 2025'te dijital göçebe ikamet izni prosedürünü onayladı; yasal zemini Haziran 2025 değişiklikleriyle atılmıştı. Uygulamada yıllık ~31.000 Euro gelir ve AB/AEA/İsviçre dışında bir işveren ya da işletme şartı aranıyor. (Kategori yeni oturduğu için başvuru detayları temsilcilikten teyit gerek.)
• Emeklilik geliriniz özel/karma nitelikteyse: BES, şirket emekliliği veya özel fon gelirinin neden ayrı değerlendirildiğini özel şirket emekliliği ve Bulgaristan emekli vizesi yazımızda ele aldık.
• Başka bir ülkeye geçmek: Aynı gelir profiliyle Bulgaristan dışında hangi kapıların açık olduğunu görmek için gelir düzeyine göre Avrupa oturum seçenekleri karşılaştırmamıza bakın; şirket sahipleri için sık tercih edilen bir alternatif de Karadağ oturum maliyeti rotasıdır.

Her birinin kendine özgü şart seti, belge zinciri ve maliyet yapısı olduğundan, hangisinin sizin profilinize uyduğu dosya bazında ayrıca değerlendirilmeli.

Emekli vizesi mi, TRO mu? Karşılaştırma

Maliyet tablosu (devlet ücretleri hizmet bedeli hariç)

Not: Bu rakamlara şirketinizin yıllık muhasebe/beyanname giderleri ve ofis işletme masrafları dahil değildir — bunlar TRO'yu emekli vizesine kıyasla daha yüksek sürekli maliyetli kılan kalemlerdir. Kıyas için: Type D vizesinde konsoloslukların sık uyguladığı geçim kaynağı ölçütü asgari ücretin 6 katı, yani 3.721,20 Euro'dur — TRO temsilcisi de bu ölçüte tabi olabilir.

Örnek hesaplama: TL cirolu bir şirket 51.130 € eşiğini nasıl karşılar?

Diyelim ki şirketinizin yıllık cirosu 1.800.000 TL. Güncel kurla bu tutarın Euro karşılığı 51.130 € eşiğinin altında veya çok yakınında çıkıyorsa, tek bir yılın rakamına güvenmek riskli olur — çünkü son 2 mali yılın her ikisi de ayrı ayrı denetlenir, ortalama alınmaz. Yani bir yıl eşiği aşıp diğer yıl altında kalmak yeterli değildir.

Burada TL cirolu şirketler için sık atlanan bir tuzak var: eşik BGN/Euro cinsinden sabitken cironuz TL cinsindendir, dolayısıyla TL'nin değer kaybettiği bir yılda ciro TL bazında artsa bile Euro karşılığı gerileyebilir. 2024-2026 arası kur seyri düşünüldüğünde bu teorik bir risk değil. Bu yüzden hedefinizi eşiğin en az %20-25 üzerine koymak, hem kur riskini hem de mali tablo kalemlerinin (iade, iskonto, kur farkı) ciroyu aşağı çekme ihtimalini tolere eder.

Sık Sorulan Sorular

1. TRO ciro eşiği tam olarak ne kadar ve hangi yıllara bakılıyor? Tescilden önceki 2 mali yılın her birinde en az 100.000 BGN (~51.130 €) ciro aranıyor. İki yılın ortalaması alınmaz; her yıl bağımsız olarak eşiği geçmelidir. Şart, Resmî Gazete 52/2025 ile Haziran 2025'te getirildi.

2. "2 yıllık şirket" şartı Haziran 2025'te mi geldi? Hayır — bu yaygın bir yanlış. Kanunun 24(1)(6) maddesi, tescilden önceki iki yıl boyunca faal işletme olma ve vadesi geçmiş vergi borcu bulunmama şartını zaten içeriyordu. 2025'te eklenen yenilik, bunun üzerine gelen sayısal ciro eşiği ve temsilci sayısının 3'ten 2'ye indirilmesidir.

3. Emekli olduktan sonra hâlâ ortağı olduğum ama günlük işlerine karışmadığım şirketimi TRO için kullanabilir miyim? Şirketin fiilen faaliyet gösterdiğini, vergi uyumlu olduğunu ve ciro şartını karşıladığını kanıtlayabiliyorsanız evet — yönetimde aktif rol almanız kanunen şart değil. Ancak yenilemede ofisin ve faaliyetin gerçekliği denetlendiği için, tamamen atıl bir şirket bu testi geçemez.

4. Şirketim geçen yıl kuruldu, 2 yıl beklemeden bir yol var mı? TRO için hayır; iki yıllık faaliyet ve iki yıllık ciro geçmişi tescilin ön koşuludur. Bu süre boyunca emekli vizesi şartlarını karşılıyorsanız o yoldan ilerlemek daha hızlı olur; dijital göçebe kategorisi de değerlendirilebilir.

5. Sanal ofis gerçekten yasak mı? Kanunda "sanal ofis yasaktır" diyen açık bir ibare yok. Yazan şey, yenilemede gerçek faaliyetin ve ofisin fiilen var olduğunun kanıtlanması gerektiği. Pratikte posta kutusu tipi çözümler bu ispatı geçemediği için sonuç aynı kapıya çıkıyor: fiziksel, kullanılan bir ofis gerekir.

6. Ciro şartını bir yıl tutturamazsam ikametim iptal olur mu? Yenilemede iki mali yıl da kontrol edildiği için, bir yıl eşiğin altında kalmak yenilemeyi doğrudan riske atar. Otomatik iptal değil ama yenileme reddi ihtimali yüksektir. Erken uyarı almak için yıl ortasında Euro bazlı ciro takibi yapmanızı öneririz.

7. Aynı şirketle eşimi de temsilci olarak gösterip ikinci bir ikamet çıkarabilir miyim? Şirket başına temsilci sınırı Haziran 2025'ten beri 2 kişi, dolayısıyla teorik olarak mümkün. Ancak her iki temsilcinin de ofiste gerçek bir rolü olduğunu göstermeniz gerekir; aksi halde eşiniz için aile birleşimi yolu genelde daha sağlam bir alternatiftir.

8. TRO ile kalıcı ikamet veya vatandaşlığa geçiş süresi emekli vizesinden farklı mı? Hayır, genel kural aynı: 5 yıl yasal ikamet ve bu sürenin en az 30 ayında fiilen Bulgaristan'da bulunmak kalıcı ikamete yol açar. Kalıcı ikametten sonra 5 yıl daha (toplam ~10 yıl) ve Bulgarca dil sınavı vatandaşlık için gerekir. TRO burada kısayol sağlamaz, sadece ilk ikameti farklı bir gerekçeyle almanızı sağlar.

Kaynaklar

• Yabancıların Bulgaristan Cumhuriyeti'nde İkameti Kanunu (ЗЧРБ) — İngilizce resmî metin, md. 24(1)(6) ticari temsilcilik
• ЗЧРБ Uygulama Yönetmeliği (ППЗЧРБ) — md. 19 BTPP tescil belgesi, md. 14 ortak belgeler ve yenileme süreleri
• KGK Law Firm — Resmî Gazete 52/2025 ile Yabancılar Kanunu'nda yapılan değişiklikler
• Posolstvo — Bulgaristan'da Ticari Temsilcilik Ofisi (2026 güncellemesi)
• Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası (БТПП/BCCI) — resmî site, yabancı kişilerin ticari temsilcilikleri hizmeti
• Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı — vize türleri ve Type D
• Type D vize rehberi 2026 — harçlar, süreler, 30.000 € sigorta teminatı
• Type D vizesinde geçim kaynağı ölçütü: 6 × asgari ücret = 3.721,20 €
• BTA — 2026 asgari ücreti 620,20 €
• BTA — 1 Temmuz 2026'dan itibaren asgari emekli aylığı 347,51 €
• Avrupa Merkez Bankası — Bulgaristan'ın Euro'ya geçişi ve sabit kur
• Sofia Globe — Aralık 2025'te onaylanan dijital göçebe ikamet prosedürü
• Avrupa Komisyonu — Bulgaristan'da uluslararası hizmet sağlayıcılar ve iş amaçlı ikamet kategorileri

Şirketiniz TRO şartlarını karşılıyor mu, birlikte kontrol edelim

Emekli maaşınız yetersizse ama aktif bir şirketiniz varsa, 2025 sonrası sıkılaşan ciro ve ofis şartlarını karşılayıp karşılamadığınızı başvurudan önce netleştirmek büyük zaman ve maliyet kaybını önler.

WhatsApp/Ara: +90 532 395 99 25 · residaglobal.com